Sự trở về của đứa con hoang đàng — Bảo tàng Hermitage (Cung điện Mùa Đông)

Sự trở về của đứa con hoang đàng (còn dịch là Sự trở về của người con hoang đàng) là kiệt tác lớn nhất của Rembrandt ở Hermitage và là một trong những đỉnh cao của hội hoạ phương Tây. Bức tranh khổng lồ (262 × 205 cm) được vẽ khoảng năm 1668, chỉ vài tháng trước khi danh hoạ qua đời, và xứng đáng được xem là di chúc nghệ thuật của ông.

Đề tài: một dụ ngôn Phúc âm

Tranh minh hoạ dụ ngôn trong Phúc âm Luca (15:11–32). Người con thứ đòi chia phần gia tài, bỏ nhà ra đi và tiêu tán tất cả nơi đất khách. Khánh kiệt, anh trở về với cha, và người cha đón anh không một lời trách móc. Rembrandt không vẽ tội lỗi hay quãng đường lưu lạc, mà vẽ khoảnh khắc tha thứ — cao trào nơi tội lỗi, ăn năn và lòng thương xót gặp nhau. Đây là bức tranh bảo tàng, không phải ảnh thờ: trang này nói về tác phẩm — nó ở đâu, tìm thế nào — chứ không đi sâu vào phần thần học.

Mô tả

Người cha già gần như mù loà lặng lẽ cúi xuống ôm lấy đứa con đang quỳ. Người con — một chiếc giày mòn vẹt, quần áo rách rưới, đầu cạo trọc như tù nhân hay khách hành hương — áp mình vào ngực cha.

• Ánh sáng bừng lên từ bóng tối. Hai nhân vật được kéo ra khỏi vùng tối sâu bằng thứ ánh sáng ấm; lối chiaroscuro của Rembrandt biến một cảnh đời thường thành một bí tích.
• Hai bàn tay khác nhau của người cha. Tay trái to và “nam tính”, tay phải mềm và “nữ tính” — nhiều người thấy ở đó sự hoà quyện của tình cha lẫn tình mẹ.
• Những chứng nhân lặng im. Các nhân vật bên phải (trong đó có lẽ có người con cả) được giữ trong bóng tối và sự mơ hồ, để không gì làm phân tâm khỏi cử chỉ trung tâm.
• Chiếc áo choàng đỏ của người cha là một điểm ấm dường như che chở cho cả hai — dấu hiệu của sự bảo bọc và đón nhận.

Được vẽ thế nào

Đây là tác phẩm của Rembrandt cuối đời — thời kỳ mà sau phá sản và mất mát riêng tư, ông vẽ bằng cảm xúc mộc mạc, cô đọng, từ bỏ hiệu ứng bề ngoài để tìm chiều sâu. Bề mặt sơn dày, gần như đắp nổi, và bảng màu trầm là dấu ấn của phong cách cuối đời.

Đến Hermitage bằng cách nào

Bức tranh vào bảo tàng năm 1766: theo lệnh của Ekaterina II (Catherine Đại đế), nó được mua ở Paris, từ bộ sưu tập của André d’Ancezune, thông qua Công tước Dmitry Golitsyn. Kể từ đó Sự trở về của đứa con hoang đàng chưa bao giờ rời bảo tàng — nó không bao giờ được cho mượn đi triển lãm.

Vì sao đáng chú ý

Nhiều người coi Sự trở về của đứa con hoang đàng là bức tranh lay động nhất Rembrandt từng vẽ — và một trong những bức lay động nhất của cả nền nghệ thuật châu Âu. Nó chưng cất cả một đời tài năng và khổ đau vào một cử chỉ tha thứ gần như không lời. Với vô số khách tham quan, đây là điểm lắng đọng cảm xúc nhất của chuyến đi Hermitage.

Nên để ý điều gì

• Vòng tay của người cha — tâm điểm tĩnh lặng của bức tranh, nơi toàn bộ tấn kịch được hoá giải.
• Hai bàn tay khác nhau — nhìn thật kỹ và tự quyết xem một trong hai có phải bàn tay của người mẹ.
• Chiếc giày mòn và cái đầu cạo trọc của người con — dấu hiệu cho thấy anh đã sa sút đến đâu.
• Lớp sơn dày cuối đời — lại gần sẽ thấy bề mặt được đắp lên gần như phù điêu.

Nằm ở phòng nào

Bức tranh treo ở phòng 254 thuộc Tân Hermitage — phòng Rembrandt ở tầng một, nơi có bộ sưu tập tranh của ông lớn nhất bên ngoài Hà Lan. Trong cùng phòng 254 còn treo bức Danaë của Rembrandt. Dùng sơ đồ bảo tàng để tìm phòng và lịch trình một ngày để sắp vào chuyến đi; trên đường tới đây, hãy ghé đồng hồ chim công ở phòng 204.

Câu hỏi thường gặp

“Sự trở về của đứa con hoang đàng” ở phòng nào? Phòng 254 (phòng Rembrandt), tầng một của Khu bảo tàng chính.

Bức tranh được vẽ khi nào? Khoảng năm 1668, những năm cuối đời Rembrandt (ông mất năm 1669).

Bức tranh có ý nghĩa gì? Đó là cảnh tha thứ trong dụ ngôn Phúc âm — người cha đón đứa con ăn năn trở về mà không trách móc, một hình ảnh của tình thương xót vô điều kiện.

Bức tranh lớn cỡ nào? Khoảng 262 × 205 cm — một tấm toan hoành tráng phủ kín mảng tường và kéo người xem về phía cha và con.

Tôi có thể xem bức tranh ở nơi khác không? Không. Tranh không rời Hermitage và không bao giờ được cho mượn.