Madonna Litta (Leonardo da Vinci) — Bảo tàng Hermitage (Cung điện Mùa Đông)
Madonna Litta (tiếng Việt còn gọi là Đức Mẹ Litta) là một trong hai bức tranh của Leonardo da Vinci tại Hermitage và là một trong những hình ảnh Đức Mẹ được yêu thích nhất thời Phục Hưng. Tấm ván nhỏ vẽ Đức Mẹ Maria cho Chúa Hài Đồng bú, trước một bức tường tối được khoét hai ô cửa vòm đối xứng.
Một cảnh tĩnh lặng, khép kín
Mọi thứ trong tranh đều tập trung và tĩnh tại. Người mẹ cúi nhìn con với vẻ trìu mến đắm đuối; Hài Đồng, áp vào ngực mẹ, quay về phía người xem và cầm trong tay một con chim kim tước (goldfinch). Con chim nhỏ ấy không phải ngẫu nhiên: trong nghệ thuật Kitô giáo, chim kim tước là biểu tượng cho cuộc Khổ nạn tương lai của Chúa, khiến một khoảnh khắc gia đình bình yên mang một sức nặng thầm kín.
Bức tranh thuộc kiểu Madonna Lactans — Đức Mẹ cho con bú — một trong những đề tài ấm áp và người nhất của hội hoạ tôn giáo. Qua các ô cửa thấp thoáng những rặng núi xanh lam tan vào sương mù, phong cảnh sfumato không thể lẫn của Leonardo. Không có vầng hào quang trên đầu các nhân vật: hoạ sĩ nhấn mạnh tính trần thế, thân xác của cảnh vật, khác hẳn bức Madonna Benois, vốn có hào quang mờ.
Vì sao đáng chú ý
Chưa tới hai chục bức tranh được giới học thuật rộng rãi công nhận là của Leonardo, nên giữ được hai bức trong cùng một phòng là điều rất ít bảo tàng làm được. Madonna Litta thuộc thời kỳ Milano của Leonardo, khi ông phục vụ triều đình nhà Sforza. Tranh phô diễn lối tạo khối mềm mại đặc trưng của ông, những chuyển sắc độ tinh vi nhất giữa sáng và tối, và một bố cục cân bằng hoàn hảo đặt trong khung hình chữ nhật yên tĩnh của bức tường có cửa sổ.
Niên đại và tác giả
Tranh thường được xác định niên đại vào khoảng 1490–1491. Nó được vẽ bằng tempera và, vào thế kỷ 19 khi đã ở Hermitage, được chuyển từ tấm ván gỗ sang vải toan — một thao tác tinh vi cứu lớp nền đang nứt.
Việc quy tác giả vẫn còn tranh luận: thiết kế tổng thể và những đoạn tinh tế nhất được gắn với chính Leonardo, nhưng nhiều học giả cho rằng học trò của ông có tham gia (cái tên hay được nhắc là Boltraffio). Một bức ký hoạ đầu Đức Mẹ ở bảo tàng Louvre thường được quy cho Leonardo và được xem là bằng chứng cho vai trò của ông trong ý tưởng. Hermitage giới thiệu tác phẩm là của Leonardo da Vinci.
Về tới Hermitage bằng cách nào
Tên tranh lấy từ các chủ nhân cuối cùng, gia tộc Litta ở Milano. Năm 1865, Công tước Antonio Litta bán bức tranh cho Hermitage Hoàng gia với một khoản tiền khổng lồ thời đó (khoảng 100.000 franc). Từ đó đến nay nó luôn là một trong những báu vật hàng đầu của bảo tàng.
Chuyện bên lề
- Được chuyển sang vải toan. Nguyên bản vẽ trên gỗ; để chống bong lớp sơn, hình được chuyển sang tấm toan mới — một kỹ nghệ mà Hermitage nổi tiếng.
- Tranh cãi về tác giả. Một số chuyên gia thấy bàn tay học trò của Leonardo ở đây; cuộc thảo luận đã kéo dài hơn một thế kỷ.
- Một khoản mua đắt đỏ. 100.000 franc trả năm 1865 cho thấy cái tên Leonardo đã được coi trọng đến mức nào ngay từ thế kỷ 19.
Nằm ở phòng nào
Madonna Litta được trưng bày ở phòng 214 — phòng Leonardo da Vinci ở tầng một. Trong cùng phòng còn treo bức tranh kia của Leonardo, Madonna Benois. Dùng sơ đồ bảo tàng để tìm phòng và lịch trình một ngày để sắp vào chuyến đi; ngay gần đó, ở phòng 204, là đồng hồ chim công.
Câu hỏi thường gặp
Madonna Litta ở phòng nào? Phòng 214 (phòng Leonardo da Vinci), tầng một của Khu bảo tàng chính.
Ai vẽ bức tranh? Theo truyền thống là Leonardo da Vinci (khoảng 1490–1491); học trò của ông có thể đã góp phần.
Vì sao tranh có tên “Litta”? Theo tên các chủ nhân cuối cùng, gia tộc Litta ở Milano, người đã bán tranh năm 1865.
Hài Đồng cầm gì trong tay? Một con chim kim tước — biểu tượng cho cuộc Khổ nạn tương lai của Chúa.
Hermitage có bao nhiêu bức Leonardo? Hai: Madonna Litta và Madonna Benois, đều ở phòng 214.
Đây là trang thông tin không chính thức. Việc trưng bày và tình trạng sẵn có của các tác phẩm có thể thay đổi — hãy xác nhận chi tiết trên trang web chính thức của bảo tàng.